Odpowiedź pracodawcy na opinię: czego nie mówi ci portal opinii

Żaden polski przepis nie daje pracodawcy prawa do odpowiedzi pod opinią pracownika w internecie. Prawo do odpowiedzi z art. 31a prawa prasowego dotyczy materiału prasowego, a opinia napisana przez użytkownika na portalu nim nie jest. To, że pracodawca może odpowiedzieć na opinię, wynika więc nie z ustawy, tylko z zasad konkretnego portalu. U nas ta możliwość jest bezpłatna i taka pozostanie.

Czy pracodawca ma prawo do odpowiedzi na opinię?

Nie ma takiego prawa w rozumieniu przepisu, który można wyegzekwować. Pracodawca może odpowiedzieć na opinię tylko wtedy i tylko na takich zasadach, na jakich pozwala regulamin portalu. Jeśli portal daje możliwość odpowiedzi, jest to jego dobrowolna decyzja, a nie realizacja obowiązku ustawowego. Dlatego różne serwisy udostępniają odpowiedź na różnych warunkach: jedne za darmo, inne dopiero po wykupieniu pakietu. Sam fakt, że za odpowiedź trzeba zapłacić, nie łamie żadnego prawa, bo prawa do odpowiedzi po prostu nie ma.

Czym jest prawo do odpowiedzi i skąd się wzięło?

Prawo do odpowiedzi to instytucja z prawa prasowego. Art. 31a ustawy Prawo prasowe pozwala osobie fizycznej lub prawnej żądać od redakcji opublikowania rzeczowej odpowiedzi na stwierdzenie faktu, które nieprawdziwie lub nieściśle przedstawia jej działanie, jeśli wiadomość ukazała się w materiale prasowym. Kluczowe są dwa słowa: redakcja i materiał prasowy. Adresatem żądania jest wydawca lub redaktor naczelny, a przedmiotem tekst dziennikarski, a nie komentarz internauty.

Opinia o pracodawcy napisana przez byłego pracownika to treść użytkownika, a nie materiał prasowy w rozumieniu ustawy. Portal, który ją hostuje, jest dostawcą usługi hostingowej, a nie redakcją. Z tego powodu przepisy o sprostowaniu i odpowiedzi prasowej do takiej sytuacji się nie stosują. To rozróżnienie bywa świadomie zacierane w ofertach zarządzania reputacją, które sugerują, że pracodawcy przysługuje ustawowe prawo do odpowiedzi. Nie przysługuje.

Czy art. 31a prawa prasowego dotyczy opinii w internecie?

Nie, art. 31a nie obejmuje opinii publikowanych przez użytkowników na portalach z recenzjami. Dotyczy odpowiedzi na materiał prasowy opublikowany w prasie, także prasie internetowej prowadzonej przez redakcję. Komentarz w sekcji opinii nie jest materiałem prasowym, a operator portalu nie jest jego autorem ani redakcją. Gdyby ktoś powoływał się na ten przepis, żądając od portalu opublikowania odpowiedzi pracodawcy, podstawa prawna byłaby błędna.

Co pracodawca naprawdę może zrobić z opinią zgodnie z prawem

Zamiast nieistniejącego prawa do odpowiedzi pracodawca ma trzy realne, oparte na przepisach drogi. Warto je rozróżniać, bo prowadzą do zupełnie innych skutków.

Pierwsza droga, zgłoszenie z art. 16 DSA, jest najszybsza i najtańsza, bo darmowa. Opisujemy jej przebieg krok po kroku w tekście o tym, kiedy usuwamy opinię. Trzecia, droga sądowa, ma sens tylko wtedy, gdy opinia rzeczywiście przekracza granice dozwolonej krytyki, czyli zawiera nieprawdziwe fakty, a nie samą negatywną ocenę. Sama krytyka, jeśli jest rzeczowa i dotyczy realnych warunków pracy, jest prawnie chroniona i nie da się jej skutecznie zaskarżyć.

Jak odpowiedzieć na negatywną opinię pracownika?

Najlepsza odpowiedź jest krótka, spokojna i skierowana nie do autora, tylko do kilkuset kolejnych osób, które ją przeczytają przed rozmową o pracę. Autor zwykle nie zmieni zdania. Czytelnicy wyrobią sobie opinię o firmie na podstawie tego, jak firma reaguje na krytykę.

1. Odnieś się do konkretu, nie do osoby. Jeśli opinia mówi o chaosie we wdrożeniu, napisz, co konkretnie zmieniliście w onboardingu, a nie że autor się nie starał.
2. Nie potwierdzaj ani nie zaprzeczaj zatrudnieniu w sposób, który identyfikuje osobę. Ujawnienie, kto napisał opinię, może naruszać RODO i przepisy o ochronie dóbr osobistych pracownika.
3. Nie obiecuj rzeczy, których nie zrobiłeś. Kolejny pracownik to zweryfikuje i napisze następną opinię.
4. Podpisz odpowiedź funkcją, nie emocją. Odpowiedź od działu HR czytana jest inaczej niż zdenerwowany komentarz właściciela.

Czego nie wolno pisać w odpowiedzi na opinię?

Odpowiedź pracodawcy sama może naruszyć prawo, jeśli przekroczy granice. Nie wolno w niej ujawniać danych osobowych autora, jego stanowiska ani okoliczności, które pozwolą go rozpoznać, bo to ryzyko naruszenia RODO i dóbr osobistych. Nie wolno grozić postępowaniem, którego się nie zamierza prowadzić, ani sugerować, że opinia jest przestępstwem, jeśli nim nie jest. Zniesławiające zarzuty pod adresem byłego pracownika działają tak samo jak zniesławienie w drugą stronę i mogą się skończyć jego pozwem, tym razem uzasadnionym.

Praktyczniejsze od reagowania na każdą pojedynczą opinię jest budowanie własnej reputacji w miejscach, które kandydat i tak sprawdzi. Spokojna, rzeczowa obecność w kilku niezależnych źródłach waży więcej niż jedna zwycięska polemika. Firmy, które chcą to robić metodycznie, zamiast gasić pożary, zaczynają budować obecność marki w zaufanych mediach i traktują opinie jako jedno z wielu źródeł, a nie pole bitwy.

Czy pracodawca może żądać ujawnienia autora opinii?

Nie w trybie zwykłego żądania do portalu. Portal nie ujawnia danych autora opinii pracodawcy na proste wezwanie, bo wiązałoby to się z naruszeniem RODO i przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Ujawnienie danych może nastąpić na żądanie uprawnionego organu, na przykład sądu lub prokuratury, w konkretnym postępowaniu, gdy istnieje podstawa prawna. Sam fakt, że opinia jest krytyczna, taką podstawą nie jest. W praktyce oznacza to, że pracodawca, który chce „dowiedzieć się, kto to napisał", zwykle nie ma do tego drogi, dopóki nie wykaże, że opinia jest bezprawna, a nie tylko niewygodna. To celowe zabezpieczenie: gdyby autora dało się łatwo zidentyfikować, uczciwe opinie znikłyby razem z odwagą do ich pisania.

Ile kosztuje odpowiadanie na opinie u nas?

Nic. Pracodawca może bezpłatnie przejąć swój profil pracodawcy i odpowiadać na opinie, niezależnie od tego, czy są pozytywne, czy krytyczne. Odpowiedzi nie ukrywamy za płatnym pakietem, bo prawo do odpowiedzi nie jest towarem. Płatne u nas są narzędzia dla marki pracodawcy, a nie dostęp do własnego głosu pod opinią, co widać w jawnym cenniku. Zasady, według których dopuszczamy i moderujemy opinie, opisuje polityka opinii, a sposób ich weryfikacji, strona o weryfikacji opinii.