Czy warto pisać opinię o byłym pracodawcy

Warto, jeśli opiszesz konkretne doświadczenie i utrzymasz się przy faktach, które sam widziałeś. Taka opinia realnie pomaga następnej osobie, bo ogłoszenie o pracę i rozmowa pokazują wyłącznie wersję firmy. Ryzyko jest niewielkie i prawie w całości sprowadza się do trzech rzeczy, których po prostu nie należy pisać.

Pytanie „czy warto” zwykle nie dotyczy sensu, tylko kosztu: czy ktoś się dowie, czy da się to jakoś wykorzystać przeciwko mnie, czy w ogóle coś to zmieni. Poniżej odpowiadamy po kolei na każdą z tych trzech obaw, a na końcu mówimy, kiedy lepiej odpuścić.

Komu ta opinia realnie służy

Kandydat rozważający ofertę ma do dyspozycji ogłoszenie, stronę firmy i rozmowę, czyli trzy źródła kontrolowane przez jedną stronę. Opinie są jedynym miejscem, w którym pojawia się druga perspektywa: jak wygląda grafik, czy nadgodziny są rozliczane, jak reaguje się na błąd, czy ktokolwiek w tym dziale awansował.

Nie chodzi o ostrzeganie. Równie użyteczna jest opinia pozytywna, bo pozwala odróżnić firmę, o której nikt nic nie napisał, od firmy, o której napisano konkretnie i dobrze. Osoby zadowolone piszą znacznie rzadziej niż rozczarowane, więc każdy rzeczowy pozytywny wpis prostuje próbkę bardziej niż kolejny negatywny.

Jest też druga strona, o której warto wiedzieć: dobrze napisana krytyka bywa jedynym kanałem, którym informacja o problemie dociera do zarządu. Menedżer średniego szczebla rzadko raportuje w górę, że ludzie odchodzą przez niego. Powtarzający się zarzut na profilu publicznym trudno przemilczeć.

Realne ryzyko, po kolei

Cały mechanizm anonimowości, czyli co widzi firma, co widzimy my i jak długo, rozpisaliśmy na stronie o wystawianiu opinii o pracodawcy anonimowo. Prawną stronę tematu, razem z tym, co zrobić po otrzymaniu wezwania, opisuje tekst o tym, czy pracodawca może pozwać za opinię w internecie. Osobno rozliczamy obawę, która zatrzymuje najwięcej osób jeszcze pracujących w firmie, czyli czy pracodawca może zwolnić za opinię w internecie: tam liczy się prawo pracy i orzecznictwo o granicach dozwolonej krytyki, a nie prawo cywilne.

Trzy rzeczy, których nie należy pisać

1. Nazwisk i danych osób. Imię i nazwisko przełożonego, numer telefonu, a także opis pozwalający wskazać jedną osobę, na przykład „kierowniczka jedynej zmiany nocnej”. To najczęstsza przyczyna usunięcia opinii, która poza tym była w porządku, i jedyna, która działa niezależnie od tego, czy reszta wpisu jest prawdziwa.
2. Informacji objętych tajemnicą przedsiębiorstwa. Cenniki, dane klientów, wewnętrzne dokumenty, warunki kontraktów. To osobna kategoria ryzyka, niezależna od prawa do krytyki, i jedyna, w której pracodawca ma naprawdę mocną pozycję.
3. Zarzutów, których nie widziałeś na własne oczy. Zdanie usłyszane na przerwie zapisane jako fakt jest najłatwiejsze do obalenia i podważa całą resztę opinii. Jeśli wiesz coś z drugiej ręki, napisz to wprost albo pomiń.

Poza tymi trzema obszarami margines jest szeroki. Polskie sądy konsekwentnie odróżniają twierdzenie o faktach, które da się sprawdzić i obalić dowodem, od oceny, która podlega ochronie nawet gdy jest ostra, o ile mieści się w granicach rzeczowej krytyki. Zdanie „nie wypłacili mi nadgodzin za marzec” to fakt. Zdanie „moim zdaniem tempo pracy było nie do utrzymania” to ocena, i można ją napisać bez zabezpieczania się dowodami.

Jak napisać ją tak, żeby komuś pomogła

Najczęstszy błąd nie jest prawny, tylko redakcyjny: opinia opisuje ostatni tydzień pracy zamiast całego okresu. Czytelnik szuka wzorca, więc pisz o rzeczach, które powtarzały się przez miesiące.

• Podaj kontekst. Kategoria stanowiska, dział, przedział lat, forma zatrudnienia. Jedno zdanie, a zmienia wagę całego wpisu.
• Rozdziel fakty i wrażenia. Fakty pisz konkretnie i z terminem, wrażenia poprzedzaj słowami „moim zdaniem”. To nie jest ozdobnik, tylko realne zabezpieczenie.
• Napisz też, co działało. Nawet w firmie ocenianej nisko coś działało: wdrożenie, konkretna osoba, elastyczny grafik. Opinia z bilansem jest wiarygodniejsza i trudniejsza do zbycia jako atak.
• Zakończ zdaniem, dla kogo to miejsce jest. „Dobre na start, słabe dla kogoś, kto potrzebuje stałych godzin” niesie więcej informacji niż cała ocena liczbowa.

Pełną strukturę wpisu, z pytaniami pomocniczymi do każdej z pięciu kategorii oceny i z przykładami sformułowań, które przechodzą moderację, zebraliśmy na stronie jak napisać opinię o pracodawcy.

Kiedy lepiej odczekać albo odpuścić

Są sytuacje, w których pisanie opinii akurat teraz nie jest dobrym pomysłem. Nie dlatego, że nie masz racji, tylko dlatego, że tekst wyjdzie gorszy, niż jest wart.

• Trwa spór z pracodawcą. Sprawa o wynagrodzenie albo o tryb rozwiązania umowy toczy się własnym torem. Publiczny wpis w tym czasie zwykle nie pomaga, a bywa wciągany do sprawy jako materiał.
• Odeszłeś wczoraj i wciąż jesteś wściekły. Odczekaj tydzień. Nie po to, żeby złagodzić ocenę, tylko żeby oddzielić rzeczy systemowe od ostatniej awantury. Wersja po tygodniu jest zwykle ostrzejsza w konkretach i słabsza w przymiotnikach, czyli dokładnie taka, jaka powinna być.
• Pracowałeś tam dwa tygodnie. Napisz o tym, co zdążyłeś zobaczyć, czyli o rekrutacji i wdrożeniu, i nie rozciągaj wniosków na całą firmę.
• Zespół liczy trzy osoby. Anonimowość jest wtedy iluzoryczna z powodu arytmetyki, nie technologii. Pisz o wzorcach, pomijaj daty i szczegóły zdarzeń.

Odczekanie ma jeszcze jedną zaletę: w tym czasie zwykle domykają się formalności, a przy okazji wychodzi, czy firma rozliczyła się uczciwie do końca. Zanim usiądziesz do opinii, sprawdź dokument, który dostałeś na wyjściu, bo to jedyny moment, gdy poprawki są jeszcze proste. Terminy na wniosek o sprostowanie i obowiązkową treść zebraliśmy w przewodniku o tym, co zawiera świadectwo pracy. Jeśli natomiast trudno Ci nazwać, co właściwie było nie tak, pomaga lista konkretnych wzorców z tekstu o tym, po czym poznać toksycznego pracodawcę: łatwiej wtedy napisać o mechanizmie niż o jednej osobie.

Osobna sprawa: jeśli poprzednia praca zostawiła po sobie coś więcej niż złe wspomnienie, opinia w internecie tego nie zamknie. Długotrwały stres w pracy potrafi zostać na miesiące i wtedy realnie pomaga rozmowa ze specjalistą od zdrowia psychicznego, a nie kolejny akapit o byłym przełożonym. Wpis napisz wtedy później, na spokojnie, bo będzie lepszy.

Co się dzieje po wysłaniu

Opinia trafia do moderacji, w której sprawdzamy dane osobowe, groźby, treści reklamowe i sygnały konfliktu interesów. Nie sprawdzamy, czy ocena jest sprawiedliwa, bo to nie jest nasza rola. Po publikacji pracodawca może odpowiedzieć publicznie, bezpłatnie i bez płatnego planu, oraz zgłosić opinię, jeśli uważa, że łamie zasady. Zgłoszenie rozpatrujemy w 72 godziny, z uzasadnieniem, i przysługuje od niego bezpłatne odwołanie.

Profil firmy staje się widoczny w wyszukiwarce dopiero przy trzech zweryfikowanych opiniach. To znaczy, że pojedynczy wpis rzadko jest ostatnim słowem, a jednocześnie że twój wpis może być tym, który w ogóle otwiera profil dla kolejnych czytelników. Jeżeli szukasz teraz pracy i chcesz sprawdzić firmę z drugiej strony, praktyczną listę źródeł znajdziesz na stronie jak sprawdzić pracodawcę.

Najczęstsze pytania

Podsumowując: warto, jeśli piszesz konkretnie, o swoim okresie pracy, bez nazwisk i bez zdań, których nie obronisz. Taka opinia jest jedyną rzeczą, którą następna osoba przeczyta zanim podejmie decyzję, i jedyną, której firma nie napisała o sobie sama.